De door het internet ontstane individuele macht zorgt dat de ouderwetse hokjescultuur verdwijnt. Jongeren sprokkelen zelf hun identiteit bij elkaar, zonder de dwingende kaders van een subcultuur en buiten de invloed van radio of televisie. Jongeren zelf voelen zich prima bij deze ontwikkeling; het zijn vooral volwassenen die het als een probleem ervaren, omdat ze zo geen grip meer hebben op de versnipperde jongerencultuur.
De generatie jongeren van nu is de eerste generatie die door internet de vrijheid heeft om zelf op te zoek te gaan naar elementen die hun smaak en cultuurbeleving bepalen. De identiteitsontwikkeling van jongeren is hierdoor tegenwoordig een individuele ontdekkingstocht.
Je ziet de versnippering duidelijk in de beleving van muziek, wat van oudsher verbonden is met jongerencultuur. Jongeren
zijn hierin minder op zoek naar massale collectieve cultuurbeleving. Als je kijkt naar grote stadionacts wordt deze trend duidelijk zichtbaar. De nog bestaande stadionacts zoals U2 en de Rolling Stones stammen nog uit vroegere tijden en er lijken geen nieuwe pop-acts met een dergelijke omvang meer te ontstaan. Hoewel concerten en live-optredens steeds belangrijker zijn geworden is dit meestal op een kleinere schaal, wat aansluit bij de individuele muziekbeleving van jongeren.
Internet heeft een belangrijke rol binnen deze ontwikkeling. Jongeren kunnen enkele songs downloaden of met behulp van streaming-programma’s als Spotify hun eigen playlist samenstellen. Hun muziekbeleving wordt op die manier gefragmenteerd en geïndividualiseerd; jongeren kunnen naar believen uit elk genre putten.
De scheidslijnen van subculturen worden zo ook steeds minder duidelijk. Bij klassieke subculturen als punk en gabber stond het vast: als punker droeg je een hanenkam, luisterde je naar punkbands als de Ramones en schopte je flink tegen de gevestigde orde; een gabber herkende je aan zijn Australian-trainingspak en zijn hakkende dansbewegingen. Maar iemand die tegenwoordig naar punk luistert en er voor de buitenwereld uitziet als punker, vindt vooral dat ie “gewoon zichzelf” is, zonder zich tot een van de bekende hokjes te rekenen.
Deze ontwikkeling leidt tot frustratie bij vele voorlichters en marketeers. Want hoe kun je nu grip krijgen op een zo vaag gedefinieerde groep als de ‘hipsters’, die zelf hun stijl samenstellen uit verschillende klassieke en moderne subculturen? Jongeren zelf zien de versnippering en individualisering in ieder geval niet als een probleem, maar denken juist dat het goed is voor hun creatieve en culturele ontwikkeling. Jeron van ons TrendTeam: “Door de individuele omgang met muziek ben je na een middagje muziek zoeken en uitwisselen al snel een expert in muziek waar je eerst nog nooit van gehoord had. Dit sloopt het o zo vervelende hokjes-syndroom; er is meer openheid voor onbekende muziek dan ooit tevoren.” Jongeren zien het overschrijden van de bestaande kaders als een ware ‘culturele bevrijding’.
|